[alert prawny] ABC zasiłków celowych; nowości 2026
Czym jest zasiłek celowy?
Świadczeniem fakultatywnym przyznawanym na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, a w szczególności: na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.
Czy istnieje kryterium dochodowe?
Tak. „Przyznanie zasiłku celowego uzależnione jest przede wszystkim od wysokości dochodów, które nie mogą być wyższe niż ustalone w ustawie kryterium dochodowe (art. 8 ust. 1) – jego przekroczenie uniemożliwia bowiem bezwzględnie przyznanie zasiłku celowego na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej.” (Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie
z dnia 2 lipca 2008 r., II SA/Lu 97/08).
Czy osoby bez dochodu mogą otrzymać zasiłek celowy?
Tak. Osobom bezdomnym i innym osobom niemającym dochodu oraz możliwości uzyskania świadczeń na podstawie przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych może być przyznany zasiłek celowy na pokrycie części lub całości wydatków na świadczenia zdrowotne.
Zasiłek celowy może być przyznany w formie biletu kredytowanego.
Zasiłki celowe w pomocy społecznej z uwzględnieniem zasiłku celowego
na pokrycie kosztów pogrzebu
Termin: 20.02.2026 r. godz. 10.00-13.00
Zobacz program: tutaj!
Jaka jest nadrzędna zasada przy przyznawaniu zasiłków celowych?
„Pomoc pochodząca ze środków publicznych winna być przeznaczana na przezwyciężanie okresowych trudności, związanych w tym przypadku z bezrobociem i koniecznością poszukiwania pracy, a nie polegać na stałym zapewnianiu środków utrzymania.” (Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 czerwca 2008 r., II SA/Gd 295/08).
Zasiłek a kontrakt socjalny
Zasiłek celowy może być przyznany również w celu realizacji postanowień kontraktu socjalnego. Wówczas może być wypłacany niezależnie od dochodu, przez okres do 2 miesięcy od dnia, w którym osoba objęta kontraktem socjalnym, w trakcie jego realizacji, stała się osobą zatrudnioną.
Zdarzenia losowe
Zasiłek celowy może być przyznany również osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego. Zasiłek ten może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi.
Pojęcie zdarzenia losowego, w doktrynie wyjaśnia się następująco: „W prawie ubezpieczeniowym pojęcie zdarzenia losowego rozumiane jest jako zdarzenie przyszłe i pozbawione cech pewności wystąpienia, powstałe bez jakiegokolwiek wpływu osoby dotkniętej takim zdarzeniem. W ustawie o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej zawarto definicję legalną zdarzenia losowego, w myśl której jest to niezależne od woli ubezpieczającego lub ubezpieczonego zdarzenie przyszłe i niepewne, którego wystąpienie powoduje uszczerbek w dobrach osobistych lub w dobrach majątkowych albo zwiększenie potrzeb majątkowych po stronie ubezpieczającego lub innej osoby objętej ochroną ubezpieczeniową” (R. Frąckowiak (red.), Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, wyd. 1, 2019).
Klęska żywiołowa/ekologiczna
Zasiłek celowy może być przyznany także osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej.
„Pomimo iż stosownie do treści art. 40 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) zasiłek celowy na pokrycie strat losowych czy też związanych z klęską żywiołową lub ekologiczną może zostać przyznany przez organy pomocy społecznej w sytuacji poniesienia takich szkód, to jednak nie jest to obowiązek bezwzględny, a sytuacja majątkowa i życiowa osoby poszkodowanej odgrywa istotne znaczenia dla załatwienia sprawy.„ (Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. akt IV SA/Gl 346/11).
Zasiłek celowy na koszty pogrzebu
Nowością od 01.01 tego roku jest zasiłek celowy na pokrycie uzasadnionych i udokumentowanych kosztów pogrzebu. Może on być przyznany osobie, która pokrywa koszty pogrzebu, jeżeli:
1) po osobie zmarłej nie przysługuje zasiłek pogrzebowy albo
2) koszty związane z pogrzebem są nadzwyczajne, trudne do przewidzenia i niemożliwe do pokrycia z kwoty zasiłku pogrzebowego.
Zasiłek ten przyznaje się niezależnie od dochodu.
Zasiłek ten przyznaje się pod warunkiem zwrotu przez osobę, której przyznano ten zasiłek, części albo całości kwoty zasiłku:
1) jeżeli tej osobie zostanie wypłacone po osobie zmarłej świadczenie od innej instytucji lub osoby, z wyłączeniem zasiłku pogrzebowego;
2) z masy spadkowej, jeżeli osoba ta jest spadkobiercą.
Tym samym zasiłku tego nie przyznaje się, jeżeli po osobie zmarłej wypłacono świadczenie od innej instytucji lub osoby, z wyłączeniem zasiłku pogrzebowego.
Jakie dokumenty należy przedstawić, aby otrzymać zasiłek na celowy na pokrycie kosztów pogrzebu:
1) odpis skrócony aktu zgonu albo odpis zupełnego aktu urodzenia dziecka z adnotacją, że dziecko urodziło się martwe albo zaświadczenie lekarza lub położnej, że dziecko urodziło się martwe;
2) dokument potwierdzający koszty pogrzebu, a jeżeli rachunki zostały złożone w banku lub Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych – kopie rachunków, potwierdzone przez bank za zgodność z oryginałem;
3) oświadczenie o pokryciu kosztów pogrzebu albo o zobowiązaniu się do ich pokrycia, w całości albo w części;
4) oświadczenie, że po osobie zmarłej nie wypłacono świadczenia od innej instytucji lub osoby oraz że zmarły członek rodziny nie posiadał środków finansowych pozwalających na pokrycie zwiększonych kosztów pogrzebu;
5) zobowiązanie się osoby ubiegającej się o zasiłek do zwrotu części albo całości kwoty zasiłku
a) jeżeli tej osobie zostanie wypłacone po osobie zmarłej świadczenie od innej instytucji lub osoby, z wyłączeniem zasiłku pogrzebowego,
b) z masy spadkowej, jeżeli osoba ta jest spadkobiercą;
6) informacja o numerze posiadanego rachunku bankowego, jeżeli wypłata zasiłku ma być dokonana na rachunek bankow
Oświadczenia składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywych oświadczeń.
Szczególne przypadki:
W szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany:
1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi;
2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową.
Jeżeli chcesz dowiedzieć się więcej m.in o:
– przyznawaniu zasiłków celowych,
– zasadach zwrotu zasiłku przyznanego pod warunkiem zwrotu,
– postępowaniu w przedmiocie zasiłku,
– granicach uznania administracyjnego w kontekście uznaniowego charakteru zasiłku celowego,
zapraszamy na szkolenie:
Zasiłki celowe w pomocy społecznej z uwzględnieniem zasiłku celowego na pokrycie kosztów pogrzebu
Termin: 20.02.2026 r. godz. 10.00-13.00
Zapisz się: tutaj!
Szkolenie poprowadzi prawnik z bogatym doświadczeniem w sektorze pomocy społecznej
– Sylwia Juźwiak.