[alert prawny] Plan pracy z rodziną – wytyczne i błędy.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, do zadań asystenta rodziny należy w szczególności:

– opracowanie i realizacja planu pracy z rodziną we współpracy z członkami rodziny i w konsultacji z pracownikiem socjalnym;

– opracowanie, we współpracy z członkami rodziny i koordynatorem rodzinnej pieczy zastępczej, planu pracy z rodziną, który jest skoordynowany z planem pomocy dziecku umieszczonemu w pieczy zastępczej.

A zatem jaka jest rola asystenta rodziny? Asystent ma przede wszystkim:

– udzielać pomocy rodzinom w poprawie ich sytuacji życiowej, w tym w zdobywaniu umiejętności prawidłowego prowadzenia gospodarstwa domowego;

– udzielać pomocy rodzinom w rozwiązywaniu problemów socjalnych;

– udzielać pomocy rodzinom w rozwiązywaniu problemów psychologicznych;

– udzielać pomocy rodzinom w rozwiązywaniu problemów wychowawczych z dziećmi;

– wspierać aktywność społeczną rodzin;

– motywować członków rodzin do podnoszenia kwalifikacji zawodowych;

– udzielać pomocy w poszukiwaniu, podejmowaniu i utrzymywaniu pracy zarobkowej;

– motywować do udziału w zajęciach grupowych dla rodziców, mających na celu kształtowanie prawidłowych wzorców rodzicielskich i umiejętności psychospołecznych;

– udzielać wsparcia dzieciom, w szczególności poprzez udział w zajęciach psychoedukacyjnych;

– podejmować działania interwencyjne i zaradcze w sytuacji zagrożenia bezpieczeństwa dzieci i rodzin;

– prowadzić indywidualne konsultacje wychowawcze dla rodziców i dzieci;

– realizować zadania określone w ustawie z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin ,,Za życiem”;

– prowadzić dokumentację dotyczącą pracy z rodziną;

– dokonywać okresowej oceny sytuacji rodziny, nie rzadziej niż co pół roku, i przekazywać tę ocenę właściwemu podmiotowi;

– monitorować funkcjonowanie rodziny po zakończeniu pracy z rodziną;

– sporządzać, na wniosek sądu, opinię o rodzinie i jej członkach;

– współpracować z jednostkami administracji rządowej i samorządowej, właściwymi organizacjami pozarządowymi oraz innymi podmiotami i osobami specjalizującymi się w działaniach na rzecz dziecka i rodziny;

19) współpracować z zespołem interdyscyplinarnym lub grupą roboczą lub innymi podmiotami, których pomoc przy wykonywaniu zadań uzna za niezbędną.

Co ma zawierać plan pracy z rodziną?

Ma obejmować zakres realizowanych działań mających na celu przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, a także zawierać terminy ich realizacji i przewidywane efekty.

Plan pomocy rodzinie ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji dziecka – współpraca członków GDP

Termin: 21.10.2025 r.. godz. 10:00

Prowadzący: Anna Matras

Aby się zapisać, kliknij: tutaj!

Wytyczne sporządzania planu pracy z rodziną

B. Królak i M. Rączka w komentarzu do Ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, na temat wytycznych planu pracy z rodziną wskazują wprost:

„1) powinien być krótki i zawierać tylko tyle, ile wymagane jest przez przepisy prawa;

2) obejmuje zakres realizowanych działań mających na celu przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, a także zawiera terminy ich realizacji i przewidywane efekty;

3) powinien być krótki i syntetyczny, gdyż należy go pisać z klientami w ich domu, odręcznie, a nie w biurze na komputerze. Napisanie planu powinno zająć około 15 min, przy czym należy ograniczyć do minimum pracę nad dokumentami na korzyść pozostawienia czasu pracy nad kontaktem, emocjami klienta, wspólną realizacją planu, samodzielnością członków rodziny;

4) powinien być pisany z rodziną (wspólnie wypracowane działania doprowadzające do efektów), a nie powinien stanowić planu pomocy dla rodziny pisanego przez asystenta samodzielnie lub z pracownikiem socjalnym, na podstawie którego rodzina miałaby wykonywać działania narzucone przez nich obu;

5) w zależności od potrzeb, typów i wagi problemów, możliwości i ograniczeń rodziny, asystenta rodziny i pracownika socjalnego może być tworzony:

a) w domu rodziny w czasie wspólnej wizyty asystenta rodziny i pracownika socjalnego oraz ich rozmowy z dorosłymi członkami rodziny,

b) w domu rodziny w czasie wizyty asystenta rodziny oraz w czasie jego rozmowy z dorosłymi członkami rodziny; pracownik socjalny otrzymuje go od asystenta rodziny do konsultacji i podpisu,

c) w domu rodziny w czasie wizyty asystenta rodziny po jego rozmowie z dorosłymi członkami rodziny (w czasie tzw. chwili do namysłu asystenta rodziny); plan zostaje odczytany przez asystenta rodzinie, naniesione są ewentualne sugestie rodziny, a pracownik socjalny otrzymuje go od asystenta rodziny do konsultacji i podpisu,

d) w ośrodku pomocy społecznej na spotkaniu zespołu interdyscyplinarnego służb społecznych pracujących z rodziną, w czasie którego obecna jest rodzina;

6) powinien być zarówno długoterminowy (określać kierunek działań dalekosiężnych, np. na pół roku), jak i krótkoterminowy (od jednego do następnego spotkania) oraz brać pod uwagę zmienność sytuacji rodziny„ (B. Królak, M. Rączka, Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Komentarz, wyd. 1, 2017).

Na jakim etapie pracy z rodziną rekomenduje się sporządzenie planu?

Plan pracy najlepiej sporządzić wtedy, gdy asystent uzyska rzeczywisty obraz sytuacji rodziny. W doktrynie prawa podkreśla się, że „asystent nie musi układać planu z rodziną na pierwszej wizycie, ale nawet po kilku spotkaniach, kiedy ma obraz sytuacji rodziny nakreślony przez klienta, pracowników innych instytucji oraz swoje obserwacje. Normalne jest, że na początku pracy z asystentem, czyli obcym dla siebie człowiekiem, klient zniekształca obraz rzeczywistości, nie ujawnia pewnych faktów. Dopiero po pewnym czasie nabiera zaufania do fachowo pomagającego asystenta, otwiera się, co daje możliwość poznania sytuacji, nakreślenia celów do pracy, z jednej strony, celów klienta, z drugiej, celów asystenta jako przedstawiciela instytucji oraz wynegocjowania działań służących realizacji tych celów” (B. Królak, M. Rączka, Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Komentarz, wyd. 1, 2017).

Dlaczego warto pozostawić klientowi kopię planu pracy?

– rodzina zna sformułowane dla siebie cele oraz wie, jakie kroki podjąć, by je zrealizować;

– aysstent rodziny tym samym zostawia rodzinie dokument potwierdzający pracę na jej rzecz;

– klienci uzyskują rzeczowy dowód podejmowanej przez siebie pracy na rzecz zmian;

– w przypadku regresu, klient ma potwierdzenie wcześniej wykonanej pracy i odniesionych sukcesów (B. Królak, M. Rączka, Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Komentarz, wyd. 1, 2017).

Jak prawidłowo sporządzić ocenę sytuacji rodziny?

Ocena sytuacji rodziny niezbędna jest do napisania planu pomocy rodzinie. Istotne jest, aby również podczas dokonywania oceny, czynny udział brała rodzina. Ważne jest jej zdanie i jej wizja postrzegania własnej rzeczywistości. Należy pamiętać, aby w ocenie wystrzegać się sformułowań stygmatyzujących członków rodziny bądź przydających im tzw. „etykiety”.

Jakie są najczęstsze błędy przy sporządzaniu planu pracy z rodziną?

W komentarzu do Ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, B. Królak i M. Rączka wskazują  następujące błędy:

„1) pisanie planu bez udziału rodziny,

2) przydzielanie działań nieobecnemu na spotkaniu członkowi rodziny,

3) mylenie działań z celami i na odwrót,

4) niepodawanie adresów instytucji,

5) nieokreślanie terminów wykonania działań,

6) zbyt dużo działań do wykonania między spotkaniami,

7) nieuzasadniona dyrektywność asystenta przy tworzeniu planu, narzucanie działań klientom,

8) dyrektywne rozlicznie klientów z wykonania działań”(B. Królak, M. Rączka, Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Komentarz, wyd. 1, 2017).

Zapraszamy do udziału w szkoleniu:

Plan pomocy rodzinie ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji dziecka – współpraca członków GDP

Termin: 21.10.2025 r.. godz. 10:00

Prowadzący: Anna Matras

Aby się zapisać, kliknij: tutaj!

Aby poznać program szkolenia, kliknij: tutaj!