Nowy raport w sprawie śmierci dziecka – zalecenia dla MOPS!

Pojawił się nowy raport Zespołu ds. analizy zdarzeń na skutek których dziecko poniosło śmierć lub poważny uszczerbek na zdrowiu.

Stan faktyczny sprowadza się do sytuacji, że kobieta z diagnozą psychiatryczną, nieprzyjmująca leków w ciąży oraz po porodzie, w niedługim czasie po opuszczeniu szpitala, podjęła czynności, w wyniku których dziecko zmarło.

Raport zawiera szereg zaleceń, które stanowią cenne wskazówki dla pracowników socjalnych, którzy pracują z osobami chorymi psychicznie, a które jednocześnie nie przyjmują leków. W raporcie proponowany jest także szereg zmian systemowych, np. zmiany w kwestionariuszu wywiadu środowiskowego.

Poniżej przedstawiamy zalecenia wydane dla Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej:

„Eksperci rekomendują:

Pogłębioną pracę socjalną rodziny. Pracownicy socjalni powinni systematycznie monitorować sytuację rodziny. Dotyczy to przypadków kobiet w ciąży lub połogu, które mają zdiagnozowaną chorobę psychiczną, zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania. Jest to ważne szczególnie wtedy, gdy występują czynniki ryzyka zagrożenia bezpieczeństwa dziecka np.:
• brak leczenia farmakologicznego matki,
• samotne wychowywanie dziecka,
• orzeczenie o niepełnosprawności,
• całkowita niezdolność do pracy,
• w przeszłości brak zdolności sprawowania opieki nad dzieckiem z powodu choroby psychicznej.

Dodatkowo, w takich przypadkach eksperci rekomendują każdorazowe powiadomienie sądu z wnioskiem o rozważenie wydania zarządzeń opiekuńczych w trybie art. 109 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. A jeśli zachodzą przesłanki z ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2025 r., poz. 49 t.j.), eksperci rekomendują przyznanie rodzinie asystenta rodziny.

2. Zintensyfikowanie szkoleń dla pracowników socjalnych i asystentów rodziny, które podniosłyby ich kwalifikacje w zakresie metodyki pracy z osobą z zaburzeniami psychicznymi, chorobą psychiczną. Istotne jest, by w miarę możliwości, była to odpowiednia forma szkoleń z wykorzystaniem metod aktywizujących (praca na przypadkach, metody kreatywne, aktywizujące, eksperci-praktycy). Szkolenia wysokiej jakości, dobrane do rzeczywistych potrzeb.

3. Nawiązanie współpracy z ośrodkami referencyjnymi I i II poziomu w psychiatrii dzieci i rodzin, które działają na terenie (…) Cel to wypracować procedury współpracy i koordynacji leczenia dla rodzin objętych pomocą ośrodka.”

Jeśli zaś chodzi o rekomendacje systemowe, są one następujące:

„1. Ustawowe uregulowanie przepływu informacji (przetwarzania danych osobowych) w ramach współpracy międzysektorowej i koordynacji działań w różnych sektorach, tj. oświaty, pomocy społecznej, ochrony zdrowia, sprawiedliwości, Policji. (…)
2. Stworzenie ogólnopolskiego systemu teleinformatycznego, który umożliwia korzystanie z zasobów danych gromadzonych przez sektory usług publicznych, tj. ochronę zdrowia, oświatę, pomoc społeczną. Cel to umożliwić koordynację wsparcia i wczesnej interwencji w sytuacji doświadczania przemocy przez niepełnoletnich. Dostęp do informacji, w tym historycznych zapisów, zwiększa prawdopodobieństwo prawidłowego oszacowania zagrożenia życia lub zdrowia niepełnoletniego.”

Jeśli chodzi o rekomendacje systemowe sektorowe dla pomocy społecznej, są one następujące:

„1. Opracowanie dla pracowników pomocy społecznej, którzy pracują z rodziną i dzieckiem, czyli pracowników socjalnych, asystentów rodziny i koordynatorów rodzinnej pieczy zastępczej, poziomów ryzyka poważnej krzywdy dla dzieci:
– poziom wysoki poważnej krzywdy dla dzieci,

– poziom średni poważnej krzywdy dla dzieci,
– poziom niski poważnej krzywdy dla dzieci.

Poziomy te powinny uwzględniać czynniki ryzyka poważnej krzywdy dziecka takie jak np.: brak leczenia farmakologicznego matki ze zdiagnozowaną chorobą psychiczną; zaburzeniami psychicznymi, zaburzeniami zachowania; samotne wychowywanie dziecka; orzeczenie o niepełnosprawności z powodu choroby psychicznej, całkowita niezdolność do pracy; w przeszłości brak zdolności sprawowania opieki nad dzieckiem z powodu choroby psychicznej; w wywiadzie rodziny w przeszłości nadużywanie alkoholu i innych środków psychoaktywnych (…).

Na podstawie występowania lub braku czynników ryzyka poważnej krzywdy dziecka powinno się określać poziom ryzyka poważnej krzywdy dziecka. Na tej podstawie, w indywidualnym planie pomocy rodziny, powinno się określać intensywność monitowania sytuacji rodziny, rodzajów wsparcia i działań podjętych na rzecz ochrony dziecka.
Eksperci rekomendują, aby w rodzinach określonych wysokim poziomem ryzyka poważnej krzywdy dziecka, zwiększyć liczbę wizyt służb monitorujących i wspierających rodzinę. Dotyczy to także działań interdyscyplinarnych z sądem rodzinnym, Policją, oświatą, ochroną zdrowia i innymi służbami – zgodnie z potrzebą.

2. Monitorowanie przez pracowników socjalnych sytuacji dziecka, które jest w strukturze rodziny, każdorazowo podczas przyznawania rodzinie świadczeń z pomocy społecznej.
Rekomendowana jest zmiana w Kwestionariuszu Rodzinnego Wywiadu Środowiskowego Część IV pracowników socjalnych. Zmiana ta ma polegać na dodaniu pytania, które dotyczy obecności dziecka podczas przeprowadzania wywiadu, a w przypadku nieobecności wymogu wskazania przyczyny nieobecności. Pozwoli to intensywniej sprawdzać stan bezpieczeństwa małoletnich w sposób bezpośredni.”

cytowane fragmenty pochodzą z: analizy nr 1-2025 [w:] https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/analiza-nr-1-2025

Jeśli chcesz zapoznać się z pełną treścią raportu, kliknij: tutaj!

Jeśli Państwa jednostka ma zapotrzebowanie na

szkolenie dobrane do rzeczywistych potrzeb,

w oczekiwanej przez Państwa tematyce, zapraszamy do kontaktu:

Manager ds szkoleń i rozwoju: Izabela Orlikowska

tel.: 690 300 482

e-mail: izabela.orlikowska@szkolenia.expert

Z chęcią przedstawimy Państwu satysfakcjonującą ofertę!

Działajmy razem, aby poprawiła się sytuacja osób dotkniętych przemocą domową!

Zespół szkolenia.expert od lat pozostaje w ścisłej współpracy z jednostkami pomocy społecznej.
W gronie specjalistów mamy wielu trenerów-praktyków prowadzących szkolenia dla kadry pomocy społecznej, m.in. panią Sylwię Juźwiak, Iwonę Klimowicz, Annę Matras, Prof. Izabelę Krasiejko, psychologów policyjnych, Policjantów w służbie czynnej.