[wokanda] Unikanie wywiadu nie skutkuje bezczynnością organu – stanowisko NSA!

W dniu 29 kwietnia 2025 r. NSA (sygn. akt I OSK 448/25) wydał wyrok, w którym jednoznacznie przesądził, że unikanie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego należy uznać jako winę strony w przedłużeniu załatwienia sprawy. Przedłużenie postępowania z uwagi na brak umożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego nie skutkuje bezczynnością organu.

W sprawie Sąd ustalił następujący stan faktyczny: „(…) skarżący wnioskiem z dnia 19 czerwca 2024 r. zwrócił się do Wójta Gminy N. o przyznanie usług opiekuńczych, specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi i świadczenia na naprawę dachu. Już w dniu 21 czerwca 2024 r. skarżący złożył do organu ponaglenie zatytułowane „popędzenie do wydania decyzji”. Pismem z dnia 26 czerwca 2024 r. poinformowano skarżącego o planowanej aktualizacji wywiadu środowiskowego wyznaczonej na dzień 4 lipca 2024 r. We wskazanym dniu, pracownicy socjalni w asyście policji nie zostali wpuszczeni do mieszkania skarżącego. Mając na uwadze fakt, że skarżący odebrał pismo z informacją o wywiadzie środowiskowym w dniu 5 lipca 2024 r., a więc dzień po planowanej czynności dowodowej, organ I instancji wyznaczył kolejny termin wywiadu na dzień 24 lipca 2024 r. O fakcie tym poinformowano skarżącego w piśmie z dnia 8 lipca 2024 r. Organ poinformował jednocześnie (informacja w piśmie z dnia 19 lipca 2024 r.) o przedłużeniu terminu załatwienia jego wniosku z dnia 19 czerwca 2024 r. do dnia 1 lipca 2024 r. W kolejnym terminie wyznaczonym do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego – 24 lipiec 2024 r. – organowi nie udało się dokonać tej czynności procesowej. W dniu 5 sierpnia 2024 r. organ skierował do strony zawiadomienie, w trybie art. 10 i art. 79a k.p.a., informujące m.in. o brakujących dokumentach potwierdzających spełnienie przesłanek do przyznania świadczeń, jak również możliwości wypowiedzenia się w sprawie i przedłożenia dowodów. Pismo pozostało bez odpowiedzi. W konsekwencji powyższych czynności decyzjami z dnia 19 sierpnia 2024 r. (…) Wójt Gminy N. odmówił skarżącemu odpowiednio: przyznania usług opiekuńczych, specjalistycznych usług opiekuńczych, specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi oraz odmówił przyznania specjalnego zasiłku celowego na remont połowy dachu.”

NSA jednoznacznie ocenił: „trafnie Sąd I instancji uznał, że opisany tok czynności wskazuje na bezzasadność zarzutu bezczynności organu lub przewlekłości w jego działaniu przy rozpatrywaniu wniosku skarżącego z dnia 19 czerwca 2024 r. Zgodzić się należy z Sądem, że organ nie uchybił terminowi załatwienia sprawy określonemu w art. 35 § 2 k.p.a., uwzględniając przy tym konieczność wyznaczenia terminów do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego oraz okres oczekiwania na wypowiedzenie się strony co do dowodów i dokumentów umożliwiających dokonanie oceny wniosku. Przy tej ocenie, należy wziąć pod uwagę fakt, że wspomniane okresy mieszczą się w zakresie regulowanym art. 35 § 5 k.p.a., jako okresy opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu.”

NSA wyjaśnił także, że „bezczynność organu administracji występuje wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podejmuje żadnych czynności lub wprawdzie prowadzi postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub też nie podejmuje przewidzianej prawem czynności.”

Źródło: https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/FC326E8451